Interview: Opleiding Toegepaste Biologie van HAS Hogeschool viert 10-jarig jubileum

Nieuws 1 februari 2019
HAS Hogeschool - interview 10 jaar Toegepaste Biologie

Founding fathers Jasper den Besten en Huub van Osch: "We voelen ons verantwoordelijk voor kwalitatief goed onderwijs. Daarbij kregen we de ruimte om dingen anders te doen, om echt te pionieren."

September 2008. Maar liefst 66 studenten en 10 medewerkers starten met de nieuwe opleiding Toegepaste Biologie. Ze weten waar ze aan beginnen, zijn flexibel en durven nieuwe dingen uit te proberen. Het zijn de pioniers van een nieuwe opleiding.

We zijn 10 jaar verder. De opleiding heeft een enorme groei doorgemaakt. ‘Founding fathers’ Huub van Osch en Jasper den Besten blikken terug op die eerste jaren. Arjan Borghuis, medewerker Toegepaste Biologie van het allereerste uur vertelt over het feestelijke jubileum en Henco Vonk Noordegraaf, Coördinator Opleidingsprogramma geeft ons een kijkje in de toekomst. Die pioniersgeest zit er nog steeds in, verankerd in het DNA van Toegepaste Biologie.

HAS Hogeschool - 2007-2008 ontwikkelteam start Toegepaste Biologie
 

“Biologie was populair, maar leerlingen konden er daarna niet veel mee”

“Voordat we 10 jaar geleden van start gingen, hebben we eerst gekeken naar de vakken op de middelbare school,” vertelt Jasper. “Biologie was populair, maar leerlingen konden er daarna niet veel mee. Je kon biologiedocent worden, onderzoeker in een laboratorium, of diëtiek studeren, maar daar hield het bij op. Bovendien kwamen afgestudeerde HAS’ers minder vaak in onderzoeksfuncties terecht, terwijl daar wel vraag naar was. We speelden dus zowel in op de vraag vanuit de middelbare school als vanuit het bedrijfsleven.” Een gouden zet zo bleek, want in september 2008 gingen maar liefst 66 studenten van start.

“Die ‘O’ hebben we toch verdiend”

Toch was het in de zomervakantie vóór de start nog even schrikken toen bleek dat de nieuwe opleiding ‘Toegepast Biologie Onderzoek’ niet geregistreerd kon worden. Huub: “Onderzoek in het hbo werd niet geaccepteerd. We werden door de NVAO bestookt met allerlei vragen over het verschil tussen toegepast en academisch onderzoek. Ondanks alle antwoorden, argumenten en bewijzen, is uiteindelijk de naam van de opleiding veranderd in ‘Toegepaste Biologie’.” Arjan: “Na 5 jaar kwam er een accreditatie. We hebben toen het bijzondere kenmerk ‘Toegepast Praktijkonderzoek’ aangevraagd en kregen die ook toegekend. Die ‘O’ (Onderzoek, red.) hebben we toch verdiend.”

“Het liep storm met de aanmeldingen”

Huub: “In 2009 liep het nog verder storm met de aanmeldingen: er waren nog eens 90 eerstejaars bijgekomen, en ons personeelsbestand moest nog verder uitgroeien. Omdat we zoveel studenten zelf niet aankonden, hebben we 2 jaar later onze collega’s in Dronten geholpen met de opstart van Toegepaste Biologie in Almere, waar meer ingezet werd op stads-ecologie. In 2013 opende de HAS een vestiging in Venlo en gingen de pioniers, samen met een ‘eigen’ klein team Venlo van Toegepaste Biologie ook daar van start.”

HAS Hogeschool - 1e lichting studenten tijdens slotfeest EcoXperience

“We kregen de ruimte om dingen anders te doen”

Huub: “In ons onderwijsprogramma wilden we op het einde van het eerste jaar meteen een groot project doen: De EcoXperience. We werden eerst voor gek verklaard: wat haal je jezelf op je hals om zoveel projecten met bedrijven uit te voeren? Maar dit werkte heel goed.” Jasper: “We hadden het te danken aan de ruimte die we kregen om dingen anders te doen, om echt te pionieren. Zo mochten we de EcoXperience over 2 blokken uittrekken, konden we grotere modules inrichten en waren docenten binnen teams uitwisselbaar.” Huub: “We hadden vanaf het begin andere randvoorwaarden aan onze opleiding gesteld. We hebben bijvoorbeeld ingezet op ongeveer 25 % contacturen docent-student per week . Dan moet je goed nadenken over wat je precies wil, heldere keuzes maken.” Jasper: “We kregen de kans om de richtlijnen zelf te bedenken. We hebben wel parttimers, maar zij mochten niet zelf beslissen wanneer ze kwamen werken. Voor een grote opleiding moet je het wel kunnen organiseren. Dan kun je niet zeggen ‘ik werk tussen 10.00 uur en 15.00 uur.”

“We voelen ons verantwoordelijk voor kwalitatief goed onderwijs”

Jasper: “Huub is vooral pedagogisch, didactisch en creatief. Ik ben meer van het werken binnen richtlijnen en het bewaken van die regels. We waren kritisch naar elkaar, maar toch een samenwerkend proactief duo, en dat werkte heel goed. We hebben nog steeds een hele goede werksfeer en staan nog steeds voor elkaar klaar, dat is wel heel bijzonder. We voelen ons verantwoordelijk voor kwalitatief goed onderwijs.” Een puntje van zorg heeft Jasper wel: “We moeten serieus nadenken over de toekomst. Tijden veranderen. Met de komst van smartphones en internet is er de afgelopen jaren veel veranderd. Is het dan nog wel van deze tijd om om 8.30 uur hier te zijn? Onze studenten hebben in het eerste jaar veel contacturen met weinig docenten. Studenten moeten zich thuis voelen, zich gaan settelen en vertrouwen krijgen. Maar eenmaal gesetteld zien we vanuit virtual reality allerlei ontwikkelingen. Er is zoveel mogelijk. Ook daarin blijven we pionieren”.

HAS Hogeschool - 1e lichting 1e jaars studenten doen bodem-water onderzoek

“Studenten maken een persoonlijk opleidingsplan”

Henco: “Sinds enige jaren werkt een van de specialisaties (Applied Animal Sciences) met een systeem waarbij 4e jaars studenten een plan maken waarin ze hun keuze bepalen wat ze willen leren en bij welke docenten. De randvoorwaarde is natuurlijk dat de studenten hun eindkwalificaties behalen, verder uitgewerkt in de kennisdoelen van de specialisatie. Maar binnen dat kader kunnen studenten hun eigen inhoudelijke programma samenstellen. Ze nemen zo zelfverantwoordelijkheid in wat ze gaan leren. Ze kiezen een onderwerp én een coach. Wie heeft kennis van wat? Hoe is die coach? Op deze manier maken zij een persoonlijk opleidingsplan en plannen zelf lessen met de inhoudsdeskundigen. Sinds dit jaar is er een vergelijkbaar concept bij Toegepaste Ecologie. Hier blijkt dat de inhoud van een specialisatie leidt tot een ander soort complexiteit, waar soms andere didactische oplossingen nodig zijn. Om zelfverantwoordelijk te leren moet bekend zijn welke keuzemogelijkheden er zijn. En daarin zijn wij als docenten aan zet.”

“We denken na over de timing van beroepsopdrachten”

Henco vervolgt: “Ook zoiets: in welke volgorde rond je je opleiding af? Moeten we met zo’n grote opleiding nog wel vasthouden aan een beroepsopdracht als afsluiting van je studie? We denken na over de timing van beroepsopdrachten. Hierin ligt zowel een behoefte vanuit bedrijven, als ook een strategische behoefte vanuit studenten. Voordeel is ook dat de docentbelasting beter gespreid kan worden.”

“Die pioniersgeest zit er nog steeds in”

Het 10-jarig lustrum werd onlangs gevierd met (oud)-medewerkers en alumni. Arjan: “We hadden een lunch met alle medewerkers van Toegepaste Biologie, in het paviljoen van onze vestiging in Den Bosch. Joep Lambalk van Enza Zaden hield een presentatie over plantveredeling en vertelde over de toekomst van de sector plant op het gebied van onderzoek.” Jasper en Huub hebben, mooi verkleed een Kahoot quiz gehouden over 10 jaar TB, die Arjan gewonnen heeft (toeval bestaat niet). Verder waren er workshops, een speurtocht en een rondleiding in de kas. Tijdens de werkveldinterviews werd met verschillende alumni over de aansluiting tussen studie en werkveld gesproken. Tot slot was er ’s avonds feest voor de medewerkers en afgestudeerden. Arjan: “Die pioniersgeest zit er nog steeds in. We zoeken nog steeds uitdagingen om dingen te verbeteren en aan te pakken, of om dingen op een andere manier te doen. Studenten maken een eigen studieprogramma en gaan elk uniek de deur uit met een eigen set van kennis en vaardigheden.”